ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ အေၾကာင္းသိေကာင္းစရာမ်ား ႏွင့္ ႏိုင္ငံသား ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္မိတ္ဆက္ ( Part -01)

ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ (Journalism) ဆိုသည္မွာ

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ (Journalism)  ကို သတင္းစာအတတ္ပညာ ဟူေသာေ၀ါဟာရအေနျဖင့္သိထားၾကသည္။
ဂ်ာနယ္(Journal)ဟူေသာအဂၤလိပ္စကားသည္ဒိုင္ယာနယ္(Diurnal)ဟူေသာလက္တင္(latin)ဘာသာမွဆင္းသက္လာသည္။ ဂ်ာနယ္ကိုမူရင္းအဓိပၸါယ္အားျဖင့္ ဒိုင္ယာရီ၊ေန႔စဥ္စာရင္းမွတ္တမ္း၊ ေန႔စဥ္အျဖစ္အပ်က္ မွတ္တမ္း၊ေန႔စဥ္သတင္းစာ မဂၢဇင္းဟူ၍ အမ်ဳိးမ်ဳိး ၀ိၿဂိဳဟ္ ျပဳခဲ့ၾကသည္။
အဂၤလိပ္အဘိဓါန္မ်ားတြင္ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္(Journalism)ကို သတင္းစုေဆာင္း၍ စာနယ္ဇင္း၊ရုပ္သံ၊ေရဒီယို တို႔တြင္ေရးသား ထုတ္ျပန္မႈပညာ(သို႔မဟုတ္)သတင္းပညာဟု အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုၾကသည္။
ဂ်ာနယ္လစ္(Journalist)ကို အဘိဓါန္မ်ားက သတင္းစာဆရာဟုအဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုၾကသည္။
သတင္းစာဆရာ (Journalist) အသံုးအႏႈန္းေပၚေပါက္ပံုအဆင့္ဆင့္
သတင္းစာဆရာ၊သတင္းေထာက္၊အယ္ဒီတာဟူေသာအေခၚအေ၀ၚမ်ားသည္သတင္းစာေပၚဦးစကမေပၚေပါက္ေသးေခ်။ ကမာၻ႔သတင္းစာမ်ားေပၚဦးစက သတင္းစာဆရာ၊သတင္းေထာက္မ်ားကို ေအာက္ပါအတိုင္းအမ်ဳိးမ်ဳိး အဆင့္ဆင့္ေခၚတြင္ခဲ့ၾကသည္။
(1) Intelligencer သတင္းသိၾကားေစသူူ၊ သတင္းေပးသူ
(2) News monger        သတင္းေရာင္း၍ စီးပြားရွာသူ
(3) Currant Maker        လက္တေလာ သတင္းျပဳလုပ္သူ
(4) Purveyor of News သတင္းေပးသူ
(5) Court pamphleteer ရံုူးေတာ္ စာေစာင္ငယ္ေရးသူ
(6) Curranteer       လက္တေလာ သတင္းသမား
(7) Journal scribe       ဂ်ာနယ္ေရးသူ
(8) Gentleman of the pad        ကုန္းေၾကာင္းေလွ်ာက္လူႀကီးလူေကာင္း
(9) Men of Scribble       အေသာ့သမား၊အေသာ့ေရးသူ
(10) World's Instructors       ကမာၻ႔ၫြန္ၾကားေရးမႈးမ်ား
(11) Public Writer       ျပည္သူ႔အတြက္ေရးသူ
(12) Epistle Writer      မွာစာ၊ၾကားစာ၊သ၀ဏ္စာေရးသူ
(13) Mercurists      ေနနတ္တမာန္

ထိုကဲ့သို႔အဆင့္ဆင့္ေခၚတြင္ခဲ့ၿပီးမွ Journalist သတင္းစာဆရာ၊ Editor  တည္းျဖတ္သူ၊အယ္ဒီတာ၊ Reporter, Correspondent  သတင္းေထာက္ဟူ၍ ေပၚေပါက္လာသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ မင္းတုန္းမင္းႀကီးလက္ထက္၌ သတင္းစာဆရာ၊သတင္းစာတိုက္စာေရး(၀ါ)စာေရးေတာ္ႀကီး (အယ္ဒီတာ)ဟူ၍ေခၚသည္။သတင္းေထာက္အယ္ဒီတာဟူေသာအေခၚအေ၀ၚမွာ ကိုလိုနီေခတ္တြင္မွေခတ္စားခဲ့သည္ (၁၉၃၀)ခုႏွစ္မတိုင္မီက သတင္းေထာက္ကို သတင္းေကာက္ဟုေခၚသည္။

မီဒီယာ(Media)ဆိုသည္မွာ

Mediaဆိုသည္မွာ Medium ၏ဗဟု၀ုစ္ကိန္းအမ်ားကိုေခၚျခင္းျဖစ္သည္။ Media၏အဓိပၸါယ္သည္ Mean of communication ဆက္သြယ္ေရးနည္းလမ္း(သို႔မဟုတ္)ဆက္သြယ္ေရးလုပ္ငန္းျဖစ္သည္။ Mass Mediaကိုလူထုဆက္ သြယ္ေရးလုပ္ငန္း၊ လူထု ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္းဟုလည္းေခၚသည္။
ေရွးအခါကFilim, Press and Radioရုပ္ရွင္၊စာနယ္ဇင္းႏွင့္ေရဒီယိုကိုသာ လူထုဆက္သြယ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားဟု ေခၚၾကသည္။ ယခုအခါတြင္Television,Internet စသည္တို႔ကိုလည္း လူထုဆက္သြယ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ထည့္သြင္း သတ္မွတ္ရမည္။
စာနယ္ဇင္းကို Print Media ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ေရဒီယို၊ ရုပ္ျမင္သံၾကား၊အင္တာနက္စသည္တို႔ကို Electronics media ဟူ၍လည္းေကာင္း ေခၚၾကသည္။
စာနယ္ဇင္းဆိုသည္မွာ သတင္းစာ၊ဂ်ာနယ္၊မဂၢဇင္းစေသာအခ်ိန္မွန္မွန္ထုတ္ေ၀ေသာ စာေစာင္မ်ားကိုသိမ္းၾကံဳး၍ ေခၚျခင္း ျဖစ္သည္။

ဂ်ာနယ္လစ္(Journalist)

သတင္းသမားေတြနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီးေျပာတဲ့အခါ သတင္းဆရာဆိုတဲ့စကားဟာက်ယ္ျပန္႔မႈမရိွလွဘူးလို႔ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ယေန႔မွာသတင္းျဖန္႔ျဖဴးတာဟာ သတင္းစာတစ္ခုတည္းက မဟုတ္ေတာ့လို႔ဘဲျဖစ္ပါတယ္။
ေရဒီယိုေတြ၊ရုပ္သံလႊင့္႒ာနေတြ၊အင္တာနက္(၀က္ဆိုက္ဒ္၊Facebook,Blogs,twitter,mails)ေတြကလည္း သတင္းေတြပါ၀င္ ေနပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ခါအဲ့ဒီေရဒီယိုတို႔အင္တာနတ္ Online ကသတင္းေတြဟာ ပံုမွန္သတင္းစာက သတင္းေတြထက္ေတာင္ အားေကာင္းေနတာကိုေတြ႕ေနရပါတယ္
ဒါေၾကာင့္ သတင္းသမား၊ သတင္းေထာက္နဲ႔သတင္းစာဆရာအစား ဂ်ာနယ္လစ္(Journalist) ဆိုတဲ့ ေမြးစား စကားကို တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္သံုးေနၾကတယ္လို႔ထင္ပါတယ္။ သတင္းျဖန္႔ျဖဴးရာျဖစ္တဲ့ သတင္းစာ၊တိဗီြနဲ႔အင္တာနတ္ ေတြကိုလည္း မီဒီယာ(Media)လို႔ က်ယ္က်ုယ္ျပန္႔ျပန္႔သံုးေနၾကတာကိုေတြ႕ေနရပါတယ္။

ဂ်ာနယ္လစ္တို႔၏ က႑

ဂ်ာနယ္လစ္ဆိုတာ လူမႈအသိုက္အ၀န္းရဲ႕ ဘယ္က႑မွာမဆိုအေရးၾကီးေသာအလုပ္ကိုေဆာင္ရြက္ေနသူ တစ္ေယာက္အျဖစ္ ပါ၀င္ေနပါတယ္။ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြဟာ လူေတြလိုအပ္တယ္လို႔ယူဆရတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္ ေတြကိုေပးၾကသည္။ လူေတြသိလိုတဲ့ သိထိုက္တဲ့ သူတို႔ပတ္၀န္းက်င္ကမာၻရဲ႕အေၾကာင္းေတြ၊ အစိုးရအေၾကာင္းေတြ၊ လုပ္ငန္းအေၾကာင္း၊ က်န္းမာေရး၊အားကစားစတဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြကို လူထုေရွ႕ေမွာက္ေရာက္ေအာင္ ေဆာင္ၾကဥ္းေပးၾကသည္။ ဒီသတင္းအခ်က္အလက္ေတြကေန ျပည္သူေတြဟာ မိမိတို႔ဘ၀မွာဘာေတြလုပ္ခ်င္လဲဆို တာကို ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ၾကသည္။
တစ္ခါတစ္ရံအခ်ဳိ႕သတင္းအခ်က္အလက္ေတြဟာ၊လူေတြရဲ႕ေသေရးရွင္ေရးနဲ႔ပတ္သတ္ေနတာကိုေတြ႕ရပါသည္။(ဥပမာ-မိုးေလ၀သဆိုင္ရာသတင္းမ်ား)
လူအမ်ားစုဟာသတင္းစာဂ်ာနယ္ေတြရဲ႕သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကိုယံုၾကည္စိတ္ခ်ၾကတယ္။ဒါေၾကာင့္ ဂ်ာနယ္ေတြဟာ သူတို႔ေရးသားတာကိုတာ၀န္ယူႏိုင္ပါမယ္။ဂ်ာနယ္လစ္ေကာင္း တစ္ေယာက္ရဲ႕တာ၀န္ဟာ ျပည္သူ႔အတြက္ျဖစ္ရပါမယ္။
ထို႔ေၾကာင့္ဂ်ာနယ္လစ္ေတြဟာ
 အမွန္ကိုတင္ျပရမယ္
 အစိုးရနဲ႔ျပည္သူအၾကား ေပါင္းကူးအျဖစ္ေဆာင္ရြက္ေပးရမယ္
 သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကိုျပည္သူကို(မထိပ္မခ်န္)တင္ျပရန္ျဖစ္တယ္
 လူထုကို ကုစားေပးျခင္း၊ေျဖေဖ်ာ္ျခင္းနဲ႔ရွင္းျပျခင္းေတြကိုျပဳလုပ္ရမယ္
 ျပည္သူ၏ ရပိုင္ခြင့္ကိုကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရမယ္။

ဂ်ာနယ္လစ္ေကာင္းတစ္ေယာက္၏ အရည္အခ်င္း
ဂ်ာနယ္လစ္ေကာင္းတစ္ေယာက္ဟာ
 ေမးခြန္းမ်ားေမးတတ္ျခင္း
 သတင္းကိုဘက္မလိုက္ပဲ ေလ်ာက္ပတ္တဲ့လမ္းေၾကာင္းေပၚကေရးျခင္း
 တာ၀န္ယူမႈရိွျခင္း
 သတင္းပင္ရင္း(source)တစ္ခုထဲကသတင္းကိုမယူပဲအမ်ားကယူကာ မွန္ကန္မႈအတြက္ညွိႏိႈင္းျခင္း
 ရိုးသားေျဖာင့္မတ္၍ သူတစ္ပါးသတင္းမီဒီယာမွ သတင္းမ်ားကိုကူးခ်မႈမျပဳျခင္းတို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။

အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ေဆာင္းပါးအားလံုးကို အလင္းဆက္ (IR)မွ ပံပိုးကူညီပါသည္။

ဆက္ပါဦးမည္…….